Bedenkingen, mijmeringen, oprispingen.

woensdag 30 juli 2014

ER WERD AL ZOVEEL OVER GESCHREVEN....



* Baltische zielen is een schitterend boek over een regio die bijna niemand kent, al delen we zeker in Vlaanderen een paar diepe onderstromen van de geschiedenis met de Balten: de strijd om het behoud van de eigen, kleine taal; het overleven onder het gewicht van de ambities van de molochburen; het legendarische middeleeuwse verleden en het gebrek aan een inspirerende toekomst. Al zijn ze in Estland, Letland, Litouwen en Kaliningrad nog niet toe aan die uitzichtloosheid. Daarvoor is de onafhankelijkheid nog te pril. (MO)

* Als je heden en verleden van Estland, Letland en Litouwen onder het vergrootglas houdt, zie je alle tragedies uit de Europese geschiedenis in een verhevigde vorm. Brokken beschrijft de strijd van zevenentwintig mannen en vrouwen, sommigen onbekend, anderen wereldberoemd zoals Hannah Arendt en Mark Rothko (Goodreads)

* Baltische Zielen van Jan Brokken is een heerlijk boek, dat een van het Jodendom doordrenkte wereld van gisteren beschrijft. Essay en reportage zijn de schering en de inslag van deze vijftien stukken waarin de reizende, mediterende en collectionerende auteur bijna dertig memorabele figuren belicht aan de hand van hun afkomst, leven en werk. (KNACK)

* Na een gevangenschap van zes jaar werd Aina Roze, de dochter van boekhandelaar Janis Roze in Riga, vrijgelaten uit een Siberische strafkolonie. Haar moeder Emma moest in Siberië achterblijven. Ze vertikte dat. Haar twintigjarige dochter was door de dwangarbeid sterk verzwakt, ze wilde haar vergezellen. Emma ontsnapte en reisde met haar dochter mee. De vrouwen legden duizenden kilometers af, verstopt in treinen en vrachtwagens, of lopend. Toen ze Letland ten slotte bereikten, moest Emma onderduiken. Elf jaar lang diende ze als huishoudster bij een professor in Riga. De kinderen van haar zoon wisten niet wie ze was en spraken haar aan met 'tante'. Pas in 1959 durfde ze te zeggen: 'Wees nu maar aardig voor me, ik ben jullie oma.' (De Volkskrant)

* Brokkens boek is een mengeling van reisboek en portrettengalerij van vijftien minder en meer bekende Balten in even zoveel mooi opgeschreven hoofdstukken. Het gaat om zowel nog levende als overleden mannen en vrouwen die in de regio zijn geboren.
De portretten betreffen onder meer architect Michail Eisenstein, de vader van de wereldberoemde Russische regisseur Sergej Eisenstein, violist Gidon Kremer, filosofe Hannah Arendt, schilder Mark Rothko en componist Arvo Pärt, maar ook minder bekende Balten als boekhandelaar Janiz Roze, het Litouwse meisje Loreta Asanaviciute, dat op 13 januari 1991 in Vilnius onder de rupsbanden van een Russische tank werd gedood, en hoofdcommissaris van politie Hermann Simm van Tallinn, die voor de Russische geheime dienst bleek te spioneren.
Het zijn allemaal indringende portretten. Onderwijl krijgt de lezer een uitstekende politieke en culturele geschiedenis van de Baltische landen geleverd. Het boek bevat veel illustraties van de beschreven personen en de door Brokken bezochte plekken, wat als een echte meerwaarde bij de geschreven portretten werkt. (René Does)

* Het best geslaagd in deze bundel lijken me de portretten waarvoor Brokken met de bannelingen heeft kunnen praten, of hen via naasten kan benaderen. Zoals het verhaal van Anna-Liselotte von Wrangel. De vrouw die eenmaal, na verschrikkelijke omzwervingen, in Nederland aangeland de taal binnen weken accentloos wilde kunnen spreken. Alles om maar vooral niet op te vallen. (Boeklog)

* Hoe verschillend de levens van de door Jan Brokken geportretteerde Baltische zielen ook zijn, de omstandigheden waaronder zij tot bloei kwamen, komen voor een belangrijk deel overeen. Als gevolg van de vele oorlogen die in het oosten van Europa werden uitgevochten, zijn de grenzen nogal eens verlegd. De huidige Baltische staten – Estland, Letland en Litouwen – ondergingen Finse, Poolse en Russische aanvallen op de soevereiniteit, taal en (joodse) cultuur. Tegen de verdrukking in hielden steden, dorpen en karakters stand. Kracht, trots en vitaliteit zijn volgens Jan Brokken kenmerkende kwaliteiten. (HANTA)
 
WAT MOET IK HIER NOG AAN TOEVOEGEN? EEN MACHTIG, HEERLIJK, EERLIJK BOEK, DAT EEN KAT EEN KAT NOEMT.
TOCH NOG EVEN EEN CITAAT: "Trots is iets anders dan nationalisme, chauvinisme of verwaandheid; trots is het geloof in alles wat je bijzonder, markant en uniek maakt. Trots is vertrouwen in je eigen taal, je eigen cultuur, je eigen kunnen en je eigen originaliteit. Trots is het enige juiste antwoord op geweld en onderdrukking."
 
 

1 opmerking:

  1. Volkomen terecht! Een schitterend boek. Dat we die geschiedenis nauwelijks kennen, zegt veel over de eenzijdigheid van onze pers in die jaren. Over het Balticum werd zelden geschreven.

    BeantwoordenVerwijderen