SOETKIN

Soetkin on Coney Island (foto Jeanne Beeze)

Soetkin

Jouw verjaardag voert Nadine en mij terug in de tijd. Er was in 1969 ook een nazomer bezig die voortliep na 26 september tot in de eerste dagen van oktober.

Het feit dat je een huismus was, en niet die globetrotter die je later werd, moet je van ons aannemen. Zodra Nadine je in de kinderwagen legde en aan een wandeling begon, begon jij te wenen en je was pas tevreden als je terug thuis was.

Bij het nakijken van je nalatenschap wat betreft muziek, zie je ook een evolutie die je vrienden waarschijnlijk nauwelijks kunnen verenigen met jou. Natuurlijk hebben we al je punkplaten aan één persoon gegeven, wat resteerde, waren de gekste dingen, een lp met de naam Sprookjes verteld door Tante Terry en een andere lp Ali Baba en de veertig rovers. Daarnaast waren er ook Rapoensel, Aladin en de Wonderlamp, Repelsteeltje en Vrouw Holle.

Een andere periode werd ingeleid met de lp Vader Abraham in Smurfenland en met het 45-toeren plaatje van Hai! Pipi Langkous (de enige echte versie van de tv). Je was gek op die gekke roodharige meid, maar ook voor Emiel (van Astrid Lindgren) moest de tv op en samen keken we naar Kinderen van de zoutkreek (Bootsman werd lange tijd te pas en te onpas gebruikt hier in huis).

Dan is er Saturday Night Fever die de opvolger was van Luv’s Ooh, Yes I Do en de Dolly Dots’ Tell it all about Boys, Boney M met Ma Baker en ABBA was er met Take A Chance On Me.

De enige keer dat je in onze (mijn) richting kwam was met Fire (compositie Bruce Springsteen) en Love is like a Rolling Stone van de Pointer Sisters.

Hierna kwam wat we hier thuis het doortrekken van de jachtbak noemden, waarmee punk werd bedoeld.

Hoewel, helemaal verloren was je blijkbaar niet, want in je droevige dagen kwam je wel eens een cd lenen en dat was dikwijls de zware kost, zoals Mahler’s Derde Symfonie en meer van dat. Dat je van Johnny Cash hield ligt voor de hand, hij kon verdomd zwart zijn. En je 45-toerenplaat op lp-formaat van Love Will Tear Us Apart van Joy Division is ook niet van de opgewekste. Met Nadine had je Creedence Clearwater Revival en later John Fogerty (solo) gemeen.

Ik wil echter eindigen met een song van Nat King Cole waar ik als 14-jarige al mee dweepte:

Unforgettable
That's what you are
Unforgettable
Tho' near or far
Like a song of love that clings to me
How the thought of you does things to me
Never before has someone been more
Unforgettable in every way
And forever more, that's how you'll stay

A-BLAD

A-blad wordt aan alle Antwerpenaars die voor 1949 geboren zijn, iedere maand gratis toegezonden. Het blad heeft een oplage van 93.000 exemplaren (77.000 voor de senioren en 16.000 op andere plaatsen). Het is echter niet uitsluitend gericht op senioren.

A-blad bevat een selectie van de berichten op antwerpen.be: nieuwsartikels, praktische informatie, aankondigingen van evenementen en lokale berichten uit de negen districten. De informatie in A-blad staat meestal ook op antwerpen.be.

A-blad verschijnt aan het begin van de maand. Maandag 19 september kreeg ik het SEPTEMBER-nummer door de bus. Daarin kon ik lezen dat op 1 september premetrostation Opera de deuren sloot, las ik dat je tot 11 september kon zwemmen in openlucht, dat het op 11 september Open Monumentendag was, dat er op zaterdag 3 en zondag 4 klassiek in de stad was...

Kortom, ik kan op 25 september nog wandelen en lopen tegen borstkanker...

BIJ MIJN 77

Foto Bert Bevers

Laat ik beginnen met een van mijn stokpaardjes: film. In de filmwereld heeft men het begrip ‘auteursfilm’, wat kan betekenen dat de regisseur het verhaal verzon en daarbovenop ook zelf het scenario schreef. Een andere betekenis van het woord is dat de regisseur zijn persoonlijke stempel op de film heeft gedrukt.

Eigenlijk is de Franse nouvelle vague uit de jaren vijftig van vorige eeuw verantwoordelijk voor deze term. Deze jonge cineasten, de meesten waren geschoold in de filmkritiek, verzetten zich tegen wat men toen de cinéma de papa noemde. Godard, Truffaut, Chabrol waren de vernieuwers.

Volgens deze heren waren niet de auteur of de scenarist de auteur van een film, maar de regisseur. De Fransen brachten zelfs hun idee over naar Hollywood en riepen Orson Welles uit als auteur van zijn films. Maar was Booth Tarkington niet de schrijver van het boek The Magnifent Ambersons (1942)? Schreef Eric Ambler niet de originele roman van Journey Into Fear (1943)? Schreef Franz Kafka niet Das Urteil (1962)? Was Whit Masterson niet de auteur van Badge of Evil dat de basis vormde voor Touch of Evil (1958)?

En dan was daar Alfred Hitchcock. Ik herinner me geen enkele film waarvoor Hitch een origineel verhaal leverde, hij was een genie in het naar zijn hand zetten van verhalen van anderen, maar hem daarom als de maker van auteursfilms bestempelen gaat mij een beetje te ver.

In de boekenwereld zijn er andere nuances, een uitgever van boeken als auteur bestempelen van de boeken die hij uitgeeft lijkt voor iedereen waanzin. Auteurs blijven auteurs. En als auteurs 60, 70, 75 of 80 jaar worden, neemt er hier en daar wel iemand het initiatief om een viering te organiseren. Zeer dikwijls met bijbedoelingen, want een product kan altijd wel een beetje publiciteit gebruiken.

Kun je zonder uitgever wel auteur zijn? Uiteraard kun je dat, maar uitgeven in eigen beheer wordt smalend bekeken en komt de verspreiding van het boek helemaal niet ten goede. Tante Bertha en oom Harold vonden het goed, en dan heb je nog de buren die de schrijver beleefd groeten, en daar blijft het dan bij. Natuurlijk kan een auteur nu Printing on Demand (POD) doen, als hij iets van computeren afweet, of zijn boek met heel minieme kosten klaarmaken als e-boek en dan proberen zijn vriendenkring te motiveren om het boek op het net te vinden en te bestellen.

Stellen dat een uitgever een auteur maakt, lijkt volgens mij geen gedurfde stelling, want is het niet belangrijk dat je bij een meer bekende uitgeverij wordt uitgegeven, die meestal een goede distributie van het boek kunnen garanderen? Maar uitgevers gaan op rust en niemand denkt er nog aan om hen op hun 60, 70, 75, 80 jaar te vieren, ze hebben hun werk volbracht en dat is het. Sommige zelfstandige uitgevers – en ik reken mij daarbij ‒ zijn gewoon mensen die geldelijke risico’s namen om er in veel gevallen zelf niets aan over te houden. Tien jaar nadat ze hun uitgeversloopbaan achter zich zullen laten, zal niemand zich de Van Halewijcks, de Vanschoonbeeks, de Dirk de Muyncks, de Eloy Arnolds, de Bart Desmyters,  de Leo Peraers en de Germain Droogenbroodts meer herinneren.

RUST ROEST

Libris Literatuurprijs, Leesbevordering,  Stichting Lezen, Nederlandse Bibliotheekdienst, Nederlands Bibliotheek Centrum, Literatuurplein, met dit alles had de Vlaming  Jef van Gool wat te maken.

Neen, dit is geen herdenking, Jef is alive and kicking en kreeg zijn pensioen aangezegd. Dat wilden de collega’s van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag (’s Gravenhage bestaat niet meer, daarvoor lijkt het te veel op alle andere steden) hem blijkbaar nog eens inwrijven, want op de vierde etage van de KB, kreeg hij heel wat mooie dingen te horen, die blijkbaar meestal voor insiders waren bedoeld.

Nu moet me wel van het hart dat ik daar meer mensen uit Vlaanderen ‒ hoewel Jef al meer dan veertig jaar in Nederland woont en werkt ‒ had verwacht, ik kan niet met zekerheid zeggen dat ik daar de enige Vlaming was (met uitzondering voor Jef dan) maar het leek er wel op.

Leesbevordering was Jefs grote stokpaardje, hij schreef er overvolle pagina’s over vol, en tot mijn groot spijt moet ik Jef zeggen dat al die pagina’s weinig of niets hebben geholpen. Als ik de volle schappen met dvd’s en cd’s en andere computerspellen in wat zich bibliotheek noemt zie staan, weet ik dat zij die zichzelf bibliotheek noemen steeds minder boeken in huis hebben. Ook zijn poging (samen met anderen uiteraard) om de oude geesten terug uit de fles te krijgen, zoals Simon Vestdijk bijvoorbeeld (ik gaf er net een halve doos vol van cadeau aan mijn geliefde antiquair) is nu eenmaal leven proberen te blazen in een al sinds lang overleden morsdode lichaam, dat rust naast dat van Louis Couperus, Gerard Walschap, Stijn Streuvels, Ward Ruyslinck, ja zelfs Paul Koeck (en die is nog NIET dood!).

Op mijn treinreis heen en terug las ik de eerste tachtig pagina’s van Jan Brokken’s De Kozakkentuin (een halvelings vervolg op zijn meesterlijke Baltische Zielen) over Fjodor Michajlovitsj Dostojevski en kan je vertellen dat dit een must is voor literatuurliefhebbers. Dit noem ik leesbevordering, de van mond tot oor methode. Niet die ophef over prijsboeken die steeds weer door dezelfde juryleden worden beoordeeld, want die literaire kliek zwaait de scepter, en kijkt erop toe dat er geen nieuwe juryleden bijkomen die er wel eens anders over zouden kunnen denken.

Jef het was allemaal goed bedoeld, ik weet het zeker, maar ach je mag nu op rustpensioen.

MONZA

Vandaag wordt in Monza de Grand Prix van Italië gereden.
Veertig jaar geleden was dat het decor voor de verrijzenis van Niki Lauda. De regerende wereldkampioen was zes weken eerder met zijn Ferrari gecrasht op de Nürburgring. In de crash was zijn helm afgerukt (Later bleek dat hij, om redenen van comfort, een helm had gedragen die niet reglementair was, want te licht en te ruim "gevuld".) waardoor hij zware brandwonden aan zijn hoofd opliep en een levensgevaarlijke hoeveelheid hete, giftige gassen inademde, wat zijn bloed en longen aantastte.
In de kliniek kreeg hij de laatste sacramenten toegediend. In tegenstelling tot wat iedereen dacht, was hij bij zinnen. Hij hoorde, en herkende, de woorden van de priester. Later vertelde hij dat hij toen enkel wou slapen maar dat hij zichzelf dwong om wakker te blijven want "dat slapen zou geen slapen geweest zijn".
Zes weken later was hij terug. James Hunt, zijn grote rivaal in 1976 maar ook een goede vriend, had 'm altijd "rat" genoemd. "Hi rat, how'you doin'?", dat soort dingen... Lauda moest er eens om lachen. Hij en James mochten mekaar heel graag. Nu begroette James hem met de historische opmerking: "Niki, you're the only guy I know who comes out of a fire better looking than before".
Tijdens de eerste voorzichtige testritten in Monza, sloeg de angst toe. Later zou hij in een tv-interview, op zijn vintage Lauda's, zeggen "When I turned out of the pits I couldn't get into second gear and I shit myself. The pressure was crazy".
Maar gaandeweg kreeg hij zijn angst onder controle. Hij kwalificeerde zich uiteindelijk als vijfde, vòòr zijn ploegmaats Carlos Reutemann (7de) en Clay Reggazoni (9de).
In de race werd hij vierde. Toen hij zijn helm afnam (zijn balaclava was rood van het bloed) kwamen het verband en deeltjes van zijn scalp mee.
Voor de laatste race van het seizoen, de allereerste Grand Prix van Japan, regende het pijpenstelen en er was overwogen om de race af te gelasten. Eén van de voorstanders van afgelasting was James Hunt die, in de tussenstand voor het WK, op dat moment nog altijd drie punten achterlag op Lauda. Een afgelasting van de GP zou Lauda automatisch tot wereldkampioen kronen.
Maar Hunt herinnerde zich de Nürburgring. Ook daar was het weer slecht geweest, ook daar hadden de coureurs geprobeerd de race om veiligheidsredenen af te gelasten. Lauda was daar voorstander van geweest, maar Hunt had toen tegen gestemd. Nu wou hij zijn vriend niet in de steek laten.
De Grand Prix van Japan van 1976 was echter de allereerste die live op tv kwam, en dus was er geen sprake van de race af te gelasten. Daarvoor was er veel te veel geld mee gemoeid, zelfs toen al.
De race startte maar na twee ronden kwam Lauda terug binnen in de pits. Door zijn verwondingen kon hij nauwelijks met zijn ogen knipperen. Hij reed compleet blind. En hij was doodsbang.
Ferrari-manager Daniele Audetto stelde voor om als officiële reden voor de opgave een technische reden te verzinnen, maar Lauda reageerde met "No, tell 'm the truth".
Mario Andretti won de race. James Hunt werd derde en won op die manier de titel met één punt voorsprong op Lauda.
Het jaar daarop werd Lauda opnieuw wereldkampioen met drie overwinningen in zeventien Grands Prix. Hij had de letters "Niki Lauda" op zijn helm vervangen door "Super Rat".
In 1984 werd hij een derde keer wereldkampioen, nu met McLaren en met nauwelijks een half punt voorsprong.

Andere tijden.

EEN VOORUITBLIKJE

September 2016

Voor de fans van Joseph Roth verschijnt er bij Bas Lubberhuizen het magistrale Joden op drift, een tocht van Galicië doorheen Duitsland een vlucht die de lijdensweg van de gevluchte Joden beschrijft.

Oktober 2016

Van Erik Vlaminck weten we ondertussen dat hij kan schrijven. Dat is ook het geval voor De Wattman. Een stukje W.O.II, over een totaal vergeten bombardement op 10 mei 1940 om 5.45 uur, de oorlog is nog niet begonnen, op het Sint-Amadeusgesticht voor krankzinnigen in Mortsel (bij Antwerpen). Uitgeverij Vrijdag.

November 2016

Uitgeverij Vrijdag publiceert Turkije: De terugkeer van de sultan, een inzicht in het heden en het verleden van een turbulent Turkije, dat uit de pen van Dirk Rochtus vloeide.

Gibbon uitgeefagentschap publiceert Buster Kafka van Martin Schouten. Het boek is een spel van identiteiten, doortrokken van dood en verdriet. Dat krijg je als je Buster Keaton en Franz Kafka mixt.

Januari 2017

Voor wie echt genoten heeft van de film Infamous (2006) waarin Toby Jones een onvergetelijke Capote neerzet, zijn er nu eindelijk Alle Verhalen (uitgeverij Podium), ongeveer 450 pagina’s van het beste van het beste.

Toen God een konijn was is een bestseller voor Sarah Winman en voorwaar ik zeg u, haar nieuwe Het laatste jaar van Marvellous Ways wordt dat ook. Cornwall net na W.O. II, een vriendschap tussen een oude vrouw en een jonge soldaat die het niet meer ziet zitten.

Wie Morgen komt Liesbeth  las, het debuut van Olivier Willemsen, weet dat hij gefascineerd is door duistere geschiedenis. Deze maal vertelt hij het verhaal van Roza en het nooit opgelost incident op de Djatlov-pas in het Oeralgebergte in 1959, waar de lichamen van een groep jonge studenten werden aangetroffen.

Februari 2017

Bij de uitgeverij Wereldbibliotheek verschijnt De Figurante van A.B. Yehoshua een boek dat ons van Arnhem naar Israël brengt in de figuur van de Israëlische harpiste Noah. Ze gaat wonen in Jeruzalem, in de wijk waar ze voor haar echtscheiding heeft gewoond, maar daar hebben de oude bewoners plaatsgemaakt voor een steeds grotere groep ultraorthodoxe Joden.