Bedenkingen, mijmeringen, oprispingen.

woensdag 19 juni 2024

JAN CREMER 1940 - 2024

 


Eerst even vertellen dat ik het boek Ik Jan Cremer  (1964) enkele dagen na verschijnen heb aangekocht en het een paar dagen later uitgelezen - buiten adem - neerlegde. Als je het kort wil houden, zoals enkele in memoriams die ik hoorde en las, hou je het bij de schunnige taal en de niet zo expliciete seksscènes, maar volgens mij heb je het dan helemaal mis, want dan ben je de overal aanwezige humor vergeten. Volgens mij schreef Jan een literair meesterwerk en liet hij er nog enkele op volgen die nog beter waren en je naar de keel grepen. Was ik een bewonderaar van Jan? Ja, dat was ik, en vooral nadat ik de drie delen van De Hunnen (1983) las.

In De Hunnen levert Cremer felle kritiek op de regering in Londen tijdens de bezetting in de Tweede Wereldoorlog, die in 1944 opriep tot de Spoorwegstaking. Deze staking heeft volgens hem in feite de Hongerwinter veroorzaakt, doordat door die staking voedsel vanuit de noordelijke delen van het land (o.a. aardappelen uit Groningen) niet naar de grote steden in het hongerende westen van het land vervoerd konden worden. (bron Wikipedia)

Ik kon het niet beter zeggen.




Toen Freddy de Vree( zaliger) bij mij kwam aankloppen met een tekst die later bij mijn uitgeverij de boekuitgave Jan Cremer in New York zou worden, twijfelde ik niet, vooral omdat het fotomateriaal van de hand van Gerald Dauphin (zaliger) was – de man die zowat alle jazzgroten vereeuwigde. Het moet omstreeks die tijd geweest zijn dat ik een zeefdruk (1960-1/25) van Jan kocht in boekhandel Ulysses aan de Kathelijnevest die werd uitgebaat door Walter Zoilé. Een werk dat was ontstaan in Den Haag, toen Jan nog  kunstacademie liep.

Toen de Nederlandse uitgeverij Joachimsthal Hij Jan Cremer op de markt wilde brengen, was ik het die hij aansprak om het boek in België uit te brengen. Het boekje was enkel bedoeld om geld in het laadje te brengen en zo wipte ik mee op de succes-trein die Jan Cremer heette en heb daar nog steeds spijt van.