NIET BEWEZEN, DUS NIET WAAR?

Toen ik in de filmversie van Out of Africa naar de roman van Isak Denisen (Karen Blixen) Meryl Streep haar allereerste zin hoorde debiteren: “I had a farm in Africa, at the foot of the Ngong Hills…”dacht ik automatisch aan de eerste zin van Rebecca: “Last night I dreamt I went to Manderley again...” en vroeg me af wie er nu eerst was geweest, het bleek dat Out of Africa voor het eerst werd gepubliceerd in Engeland in 1937, terwijl Rebecca pas in 1938 het licht zag.

Mijn bedenking leidde naar verdere opzoekingen en ik vond uit dat Du Maurier wel eens meer beschuldigd was van leentjebuur te spelen. Kort nadat Rebecca in Brazilië verscheen, stelden criticus Álvaro Lins en sommige lezers dat het boek vele gelijkenissen vertoonde met een boek uit 1934: A Sucessora van de Braziliaanse auteur Carolina Nabuco. Volgens Nabuco en haar uitgever, waren niet alleen het centrale gegeven maar ook de omstandigheden en hele

dialogen geplagieerd. Du Maurier ontkende uiteraard, net zoals haar uitgever, met als argument dat het centrale gegeven dat werd gebruikt in Rebecca en zogezegd werd geplagieerd wel al meer was gebruikt.

Deze polemiek werd in een artikel van The New York Times van 6 november 2002 opnieuw in herinnering gebracht. In het artikel werd beweerd dat volgens de memoires van Nabuco dat toen de Hitchcockversie van Rebecca in Brazilië werd uitgebracht, haar werd gevraagd om een document te ondertekenen waarin werd gesteld dat er een mogelijkheid was dat alle gelijkenissen toeval waren en als die er al waren dat ze een belangrijke bijdrage waren geweest. De Braziliaanse auteur weigerde het te ondertekenen. Het artikel groef nog verder en stelde dat Nabuco haar roman in het Frans had vertaald en dat ze na het wereldsucces van Rebecca ontdekte dat deze toevallig verscheen bij de Parijse uitgever die ook Du Maurier publiceerde. De romans hebben een identieke plot en lopen langs identieke hoofdstukken, dat moet worden gezegd.

Er zijn ook nog de beweringen van Nina Auerbach, Professor of English and Comparative Literature at the University of Pennsylvania, die in haar boek Daphne du Maurier, Haunted Heiress beweert dat Du Maurier het Braziliaanse boek had gelezen toen de eerste versie naar de Engelse uitgever werd gezonden en dat zij haar boek hierop baseerde.

Hier houdt het echter nog niet op, de auteur Frank Baker is er heilig van overtuigd dat Du Maurier zijn roman The Birds (1936) in haar korte verhaal The Birds (1952) heeft geplagieerd. Du Maurier was een van de lectoren bij Baker’s uitgever Peter Davies rond de tijd dat Baker zijn boek inzond. Toen Alfred Hitchcocks film The Birds werd uitgebracht in 1963, met als basis het verhaal van Du Maurier, wilde Baker – maar werd het ten stelligste afgeraden – een erg kostelijke gerechtelijke procedure opstarten tegen Universal Studios.

Du Maurier getuigde echter dat ze een man had zien ploegen op een veld nabij de Cornische kust terwijl zeemeeuwen boven hem cirkelden om vervolgens te duiken en dat ze daaruit opmaakte dat ze de man aanvielen. De oostenwind welke blijkbaar de zeemeeuwen aanzet staat dan blijkbaar symbool voor de bedreiging die Engeland ondergaat van het Russische en Chinese communisme. Nou moe. Maar er is meer, Du Maurier zou zich (net als Frank Baker) wel eens kunnen gelaafd hebben aan het korte verhaal ‘The Terror’

van Arthur Machen en verschenen in 1917, in dit verhaal zijn alle dieren besmet door haat die werd opgewekt door de Eerste Wereldoorlog, en die zich nu tegen de mensheid keren. Er zijn slechtere verhalen om zich te documenteren!

Toen in de anthologie The Breaking Point het korte verhaal Ganymede verscheen, waren er mensen die beweerden dat er heel wat gelijkenissen te ontdekken waren met het semiautobiografische verhaal van Thomas Mann: Dood in Venetië (1912).

Uittreksel uit Duister Verleden Deel III
Copyright 2014 Walter A.P. Soethioudt