Je hebt zo van die momenten dat je, wanneer je de titel van een boek in vertaling gaat vergelijken met de originele titel, je afvraagt wat een vertaler heeft bezield om te kiezen voor zijn versie. Nu, met het overlijden van Wilbur Smith - ik heb niet al zijn boeken gelezen - kwam er weer zo'n moment. Toen in 1964 When the lion feeds verscheen en datzelfde jaar de Nederlandse vertaling als Als de leeuw zijn prooi slaat in de rekken lag, stond ik in volle bewondering voor de vertaler en ik heb nooit stil gestaan bij het feit dat er diverse herdrukken verschenen onder de titel Het goud van Natal, nou moe. Ligt het aan het feit dat het om een nieuwe vertaling kan gaan en dat de vertaler gewoon een stuk onbenul is, of heeft de PR-dienst de vertaler gewoon opzij geschoven en er zelf een titel opgeplakt, beide mogelijkheden wijzen er echter wel op dat het met de taal van sommige vertalers, redacteuren en PR-jongens erg gesteld is.
Ik had wel eens meer zo'n AHA belevenis, jaren geleden, ik denk 1955, toen The Day The Century Ended verscheen. Toen in datzelfde jaar de Nederlandse versie verscheen bij Elsevier onder de titel Gisteren duurde een eeuwigheid, wist ik dat de vertaler wel een tijdje zoet was geweest om zo'n titel op het boek te plakken en dat zijn uitgever een verstandige man/vrouw was.
Dat je als vertaler soms een klein beetje te ver kunt gaan, bewijst een van de vertalingen van John Steinbecks Cannery Row dat in Nederlandse vertaling werd uitgebracht als Een blik in Cannery Row. Ik heb wel begrip voor de vertaler, want hoewel velen beweren de Engelse taal machtig te zijn, zou Cannery Row wel eens te hoog gegrepen kunnen zijn.
Walterke! Ben het helemaal met je eens dat goede titels niet voor het oprapen liggen.
BeantwoordenVerwijderenMaar ik heb grote twijfels bij 'Als de leeuw zijn prooi slaat'. Ik heb het boek niet gelezen, en uit je commentaar maak ik weliswaar op dat deze titel goed past bij de inhoud maar zo werkt het niet helemaal. 'When the lion feeds' blinkt misschien niet uit in originaliteit, maar de potentiële lezer/koper kan er zich tenminste iets bij voorstellen, rightly or wrongly maar tenminste IETS. De potentiële lezer/koper, die moet aangetrokken worden door cover en titel, kent de inhoud van het boek NIET en het zal 'm dus op dat moment eigenlijk worst wezen of de titel perfect past bij de inhoud. Hij/zij/het moet bekoord worden door cover en titel.
Zelf vind ik 'Als de leeuw zijn prooi slaat' in die context een zeer slechte titel. Wat moet een mens (bovengenoemde potentiële lezer/koper) zich nu in Godsnaam voorstellen bij een leeuw die "zijn prooi slaat"...? Het verbaast me niets dat de uitgever de titel veranderd heeft. 'Het goud van Natal' is een titel die tenminste op zichzelf steekhoudt. De toegankelijkheid van een titel is niet onbelangrijk.
Men kan die theorie uiteraard ook te ver drijven. Eén keer heeft de Ronald (in zijn House of Books periode) een boek uitgegeven dat ik 'm had aangeraden, 'Tomorrow to be brave' van Susan Travers. 'Tomorrow to be brave' is geen simpele titel en zo meteen zou ik er geen goede vertaling voor bij de hand hebben. Maar ik zou in elk geval harder en verder hebben gezocht dan 'Een liefde in de woestijn'... Dat is achteraf wel veranderd in 'Een liefde in Afrika', alsof dat veel beter is...
Over de keuze van het beeld wil ik het niet eens hebben. 'Tomorrow to be brave' speelt zich af in 1942, in en rond Bir Hakeim, scene van de slag die in 1942 de val van Tobroek inluidde. Susan Travers was daar; zij diende als ambulancier bij de 1ste Brigade van de Free French. (Later diende ze in Indochina bij het Vreemdelingenlegioen, de enige vrouw die daar ooit deel van heeft uitgemaakt.) En op zo'n verhaal plakken ze dan een foto van een would-be Gatsby en een vrouwelijke sjeik, leunend op de motorkap van een LandRover uit de jaren 60... Ge moet het maar kunnen, vind ik.
Allez, doe de groeten aan Nadine en houd u kloek, ik zal voor de kiekskes zorgen, zei mijn moeder altijd.