Zondag laatstleden vond ik op het antiekmarktje aan de Sint-Jansvliet (Antwerpen) het boek ‘De volle vrijheid’ een uitgave van Manteau(info) uit 1976 en samengesteld door Frans Boenders. Even opmerken dat er weinig aandacht werd besteed aan de uitvoering, er is vooral het houthoudend papier en dan nog van diverse kwaliteit voor enkele katernen, zodat het boek wel uit het begin van de eeuw lijkt te stammen.Bakoenin, F. Domela Nieuwenhuis, Kropotkin en Caesar De Paepe komen erin aan bod. De samenstelling was in handen van Frans Boenders, een man die je allerminst verwacht in het gezelschap van anarchisten, volgens sommigen is de enige anarchistische knal die Boenders ooit gaf, het knallen van champagnekurken. Maar dit terzijde. Op de eerste plaats begon ik natuurlijk het essay ‘Het anarchisme in België’ van Michel Oukhow te lezen. Wat me bijzonder frappeerde was volgende passage:
Toen in 1854 in Europa het socialisme ontwaakte, maakte België daarop geen uitzondering. De economische crisis nam langzamerhand een einde: handel en nijverheid herleefden. Voor de arbeiders was dit een gunstig ogenblik. De werkloosheid daalde, en er waren dus weer regelmatige inkomsten in de families. Dan kon er ook gedacht worden om opnieuw een socialistische actie te voeren.
Voor België viel dit samen met de ontwaking en organisatie van de vrijzinnigheid. Die vrijzinnigheid werd beïnvloed door jonge liberalen die het antiklerikalisme van de in 1846 gestichte liberale partij verder doortrokken. Antiklerikalisme kwam aanvankelijk neer op verzet tegen de invloed van de kerk op het politieke leven. In se werd de godsdienstige belijdenis niet bestreden. In de jaren vijftig van de vorige eeuw (1850) echter veranderde deze opvatting: de godsdienst werd meer en meer als een vijand van vooruitgang gezien. Vrijzinnigheid en progressief-zijn worden in deze periode identieke begrippen. Wie progressief is, is ook vrijzinnig.
Misschien moeten al die progressieven die tegelijk islamvriendjes zijn, hierover maar eens nadenken.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten