Michelangelo Antonioni

Michelangelo Antonioni - Il maestro del cinema moderno

EYE presenteert van 12 september 2015 t/m 17 januari 2016 Michelangelo Antonioni – Il maestro del cinema moderno, een tentoonstelling rond een van de grootste filmvernieuwers van de vorige eeuw. De tentoonstelling laat zien hoe Antonioni de filmgrammatica vernieuwde door vanuit het beeld te denken en minder vanuit het verhaal. Hij probeerde als een van de eerste filmauteurs de gemoedstoestand van zijn naar zingeving zoekende personages te vangen in een bijzondere kadrering en opvallende mise-en-scène. “Each square centimeter of the image is essential”, volgens Antonioni. De tentoonstelling omvat filmfragmenten, foto’s van persfotografen van Magnum, setfoto’s, brieven van Alain Delon, Marcello Mastroianni en Jeanne Moreau, en schilderijen van Antonioni’s hand. In de filmzalen is dagelijks een film van Antonioni te zien, omlijst met speciale programma’s.

Michelangelo Antonioni – Il maestro del cinema moderno, van 12 september 2015 t/m 17 januari 2016 in EYE, IJpromenade 1, Amsterdam, eyefilm.nl/antonioni

Met zijn beroemde trilogie L’avventura (1960), La notte (1961) en L’eclisse (1962) – alle drie met muze Monica Vitti – groeide Antonioni uit tot een van de gezichtsbepalende regisseurs van de vorige eeuw. Als stilistisch perfectionist vernieuwde hij de filmgrammatica; vervreemding en de haperende communicatie tussen geliefden drukte hij uit in een uitgekiende mise-en-scène en prachtig gekadreerde, desolate opnamen van industriële en woestijnlandschappen; verhaal, dialoog of actie kregen minder nadruk.

L’avventura (1960) geldt als een keerpunt in de filmgeschiedenis, het begin van de moderne cinema. De regisseur weet de gevoelens van malaise in de gegoede kringen te vertalen in beklemmende beelden. Dat Antonioni een van de actrices, de beroemde Lea Massari, al in het begin van L’avventura tijdens een boottochtje laat verdwijnen, werd als ongehoord ervaren; bij de première in Cannes was er hevige kritiek, hoofdrolspeelster Monica Vitti verliet in tranen de zaal. Toch wist de film daar – na een steunactie van collega-regisseurs die wel meteen het belang van de film inzagen – alsnog de Juryprijs te winnen.

Na Il deserto rosso (1963) verliet de regisseur, ontevreden met het politieke en lusteloze klimaat in zijn land, Italië om in het buitenland films te gaan maken. Hij won een Oscar voor Beste Regisseur voor zijn publiekssucces Blow-up, een 'Swinging London'-film over een paranoïde modefotograaf en de onmogelijkheid om de waarheid te kennen, met muziek van The Yardbirds en Herbie Hancock. Daarna vertrok Antonioni naar de Verenigde Staten voor Zabriskie Point (1970), een maatschappijkritische film die werd opgenomen in de woestijn van Death Valley met een soundtrack van onder meer Pink Floyd en The Rolling Stones. Beide films zijn krachtige tijdsbeelden waarin de ontluikende popcultuur gekoppeld aan een maatschappelijke onvrede sterk naar voren komt. Later regisseerde Antonioni nog het sensuele Identificazione di una donna (1982, nominatie Gouden Palm), Al di là delle nuvole (1995, co-regie Wim Wenders).

 

Meer over de regisseur

Michelangelo Antonioni (1912-2007) begon zijn carrière tijdens de Tweede Wereldoorlog als co-scenarioschrijver voor Roberto Rossellini en als regieassistent van Marcel Carné. In 1951 maakte hij zijn speelfilmdebuut met de onderkoelde film noir Cronaca di un amore. Later stapte hij van een realistische voorstelling over naar een meer filosofische benadering. Antonioni peilde de menselijke ziel en deed dit in een totaal vernieuwende stijl.

Met de trilogie L’avventura (1960), La notte (1961) en L’eclisse (1962), gevolgd door Blow-up (1966) en Professione: reporter (1975, met Jack Nicholson) verstevigde Antonioni zijn positie als belangwekkend regisseur. Il deserto rosso (1963) was zijn eerste film in kleur, waarbij hij zover ging grasvelden en bomen bij te schilderen om de intensiteit van de kleuren te verdiepen; de film was gesitueerd in het industriële, nevelige landschap van de Po-vlakte. Later nam hij een ere-Oscar voor zijn gehele oeuvre in ontvangst.

Antonioni’s films inspireerden tal van cineasten, onder wie  Godard, Scorsese, Tarkovski, Kurosawa, Wong Kar-wai en Tsai Ming-liang. Ook schrijvers en kunstenaars als Umberto Eco, Roland Barthes en Jeff Wall zijn door hem beïnvloed. De regisseur overleed op 94-jarige leeftijd.

Over de tentoonstelling

Michelangelo Antonioni – Il maestro del cinema moderno toont een selectie uit de vele privédocumenten die door de Galleria d'Arte Moderna e Contemporanea di Ferrara worden bewaard. De tentoonstelling biedt inzicht in zijn oeuvre en laat zien hoe Antonioni de filmtaal voorgoed veranderde.

De tentoonstelling omvat filmfragmenten, setfoto’s van onder andere Bruce Davidson (Magnum), persartikelen, originele scenario’s en brieven (van onder meer Alain Delon, Italo Calvino, Marcello Mastroianni, Jeanne Moreau, Roland Barthes, Luchino Visconti, Umberto Eco en Giorgio Morandi). Ook zijn er schilderijen van Antonioni’s hand te bewonderen. Daarnaast worden fragmenten vertoond van vroege Antonioni-documentaires – Gente del Po en N.U. - Netteza Urbana– evenals  van de documentaire die Antonioni in 1972 maakte op uitnodiging van de Chinese Communistische Partij.

De tentoonstelling gaat vergezeld van een uitgebreid programma van films, talks en events  in de filmzalen.

De tentoonstelling is samengesteld door Dominique Païni in samenwerking met Jaap Guldemond, Director of Exhibitions /Curator EYE, met medewerking van Maria Luisa Pacelli (directeur Palazzo dei Diamanti in Ferrara) en Barbara Guidi (Galleria d'Arte Moderna e Contemporanea di Ferrara).