In een tijd dat managers en directeurs van uitgeverijen de wacht aangezegd krijgen en hiermee met de neus op de feiten worden gedrukt, is er toch een straaltje hoop, want er is nogal wat aandacht voor het boek, spijtig dat die aandacht wordt misbruikt om sommige boeken niet aan de bak te laten komen.
Hierna mijn keuze voor vandaag:
De Duitse schrijver Siegfried Lenz (Lyck 17-3-1926 – Hamburg 7-10-2014) leerde ik kennen toen ik met stijgende verbazing enkele van zijn ‘kleinere’ boeken las, terwijl ik ze toch maar in de ramsj had gevonden. Ik las Een minuut stilte, waarvan Vrij Nederland schreef “…dit boek doet pijn, mooie pijn.” Ik las de verhalenbundel Schitterlicht. De eenvoud van zijn verhalen en de stilistische schoonheid gingen me bekoren. Als filmfan ging ik ook even kijken op IMDB en zag daar dat de filmwereld Lenz ook omhelsd had. Daarom moest ik uiteraard meer over de auteur weten. Ik kwam tot de vaststelling dat ik hem enkele maanden na zijn dood leerde kennen en begreep ook de uitgever die de gelegenheid had gezien om stock van zijn boeken toch nog aan de man te brengen, nu de auteur nog in de belangstelling stond.
Ik vond over hem nogal wat
op Wikipedia en andere plekken over hem. Lenz was een zoon van een douanier. Op
13-jarige leeftijd ging hij bij de Hitlerjugend. In 1943 werd hij ingelijfd in
de Kriegsmarine. Hij weigerde een opstandige medesoldaat terecht te stellen en
deserteerde. Nadat hij door de Britten krijgsgevangen werd genomen, ging hij bij
hen als tolk aan het werk. Na een korte tijd werd hij vrijgelaten. Na
de oorlog studeerde Lenz Engels in Hamburg, naast filosofie en literatuurwetenschap.
Lenz maakte deel uit
van Gruppe 47, die na de oorlog de Duitse literatuur wilde bevorderen. In 1948
kwam hij bij de krant Die Welt. Toen
in 1951 zijn eerste roman Es waren Habichte in der Luft (je
kunt een PDF-versie lezen op het net: https://sites.google.com/a/narbor.space/rianadrian/es-waren-habichte-in-der-luft-roman-3423005424)
als vervolgverhaal in Die Welt verscheen en later als boek,
nam hij ontslag bij de krant. Daarna vestigde hij zich als schrijver. Toen hij
een jaar na het verschijnen van zijn debuut zijn tweede roman bij zijn
uitgeverij afleverde, vertelde de hem toegewezen redacteur, Otto Görner, hem
dat een boek met de titel De Overloper
niet zou verkopen, dat Duitsland helemaal niet zat te wachten op een boek over
een deserteur. Misschien, zei Görner hem, had De overloper nog kans gemaakt in 1946 maar nu in 1952, drie jaar na
de stichting van de Bondsrepubliek, niet meer. De overloper lag voor reeds meer dan zestig jaar stof te verzamelen
in een lade en dan stierf Lenz. De ontdekking ervan bleek een
sensatie en van het indrukwekkende boek werden meer dan 100.000 exemplaren in
Duitsland verkocht. Net zoals in Duitse
les vertelt meesterverteller Lenz op de voor hem kenmerkende wijze ook in De overloper een meeslepend en
universeel verhaal over een individu dat verwikkeld is in de strijd tussen
loyaliteit en geweten, liefde en verraad.
Net zoals Günter
Grass voelde Lenz zich sterk met de SPD verbonden. Lenz kreeg talrijke literaire prijzen.
De thematiek in zijn werk is verbonden met Masuren, het zuidelijke deel van Oost-Pruisen, waar hij opgroeide. Dat was een landschap van dichte
bossen en meren, bewoond door mensen die gemangeld raakten tussen de 'Heimat'
en de steeds dwingender eisen die het nationalisme van de moderne Duitse staat en de nationaalsocialistische terreurheerschappij stelde.
Gott Schläft in Masuren van Hans Hellmut Kirst
(1956) kreeg, als ik het me goed herinner de quote mee “Als God zich ter ruste
wilde leggen, dan zou hij het zeker doen in Masuren”. Meer weten over Mazurië,
zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Mazuri%C3%AB .
Toen de Polen na de
oorlog de Masuren inlijfden werden de meeste Duitsers uit hun heimat verdreven.
HET VERHAAL
Walter Proska, een
28-jarige soldaat in het Duitse leger, heeft zojuist verlof gehad en is op weg
naar zijn eenheid aan het front. Als de trein stopt in Prowursk, vlak voor de
uitgestrekte moerassen van Rokitno, vraagt een jonge vrouw, Wanda, om hulp. Ze
heeft een kruik bij zich met de as van haar broer die ze naar zijn weduwe in
het volgende dorp zegt te willen brengen. Walter, die op slag door Wanda
betoverd is, helpt haar zijn wagon binnen.
Maar de trein bereikt het dorp niet. Wanda moet
vluchten voor een patrouille en de trein loopt op een mijn die partizanen daar
gelegd hebben. Walter overleeft de aanslag en gaat deel uitmaken van een
handjevol soldaten dat onder leiding van
, een onberekenbare korporaal de
partizanen - die in de uitgestrekte moerassen kat en muis spelen met de
Duitsers - moet zien te overleven. Als Walter tijdens een patrouille Wanda weer
tegenkomt, is dat het begin van een (liefdes)geschiedenis waarbij Walter
geconfronteerd wordt met zichzelf en zijn geweten.
De tweedelige tv-film
die de ARD produceerde kreeg zoveel goede kritieken dat men na lezing ervan
haast dadelijk naar de winkel rent. Die Welt schreef: Eine Deutschstunde. Eine notwendige.
Eine, die einem lange nachgeht.
De Overloper, Siegfried
Lenz,Uitgeverij Van Gennep B.V
Geen opmerkingen:
Een reactie posten